Niveaus van participatie: van informeren tot co-creatie
Maak participatie slim en effectief
Participatie kan veel vormen aannemen: van een informatieavond tot intensieve samenwerking met belanghebbenden en belangstellenden. Maar welke vorm past het beste bij jouw plan? Hoe bepaal je wat nodig is? We nemen je mee in de bekendste methode om antwoord te geven op deze vragen: de participatieladder.
De participatieladder: een helder overzicht
De participatieladder biedt een handige manier om de niveaus van participatie te begrijpen.
- Informeren: meeweten
Betrokkenen hebben geen inspraak in de plannen. Als planmaker deel je informatie over je plan. Belanghebbenden en belangstellenden worden niet uitgenodigd om te reageren. Denk aan nieuwsbrieven of informatieavonden. Dit is vooral geschikt bij vaststaande plannen, maar levert weinig interactie op. Daarom beschouwen we informeren eigenlijk niet als participatie. - Inspraak: meedenken
Dit is het laagste niveau van participatie. Hier vraag je als planmaker om de mening van belanghebbenden en belangstellenden, bijvoorbeeld via enquêtes of bijeenkomsten. Op dit niveau vindt er geen dialoog plaats, er wordt alleen om een antwoord gevraag aan deelnemers. Denk bijvoorbeeld aan vragenlijstonderzoek. - Consulteren: meepraten
Op dit niveau hebben belanghebbenden en belangstellenden de rol van adviseur. Ze denken actief mee en dragen ideeën aan. De planmaker neemt uiteindelijk het besluit of de ideeën onderdeel worden van de plannen of niet. Voorbeelden die passen bij deze trede zijn persoonlijke gesprekken, themasessies en dialoogavonden. - Co-creatie: meewerken
Je werkt als planmaker intensief samen met belanghebbenden en belangstellenden. Je bundelt de kennis, middelen en expertise van alle betrokkenen. Dit bevordert eigenaarschap en vergroot het draagvlak. - Meebeslissen
Het hoogste niveau van participatie. Op deze trede worden de besluiten genomen door de betrokkenen. Zij hebben bevoegdheid om zelf ideeën te bedenken en uit te voeren. De rol van de planmaker op dit niveau is adviseur- of gespreksleider.
Wanneer kies je welk niveau?
Stel jezelf deze vragen:
- Wat zijn de doelen van de participatie?
- In hoeverre is er ruimte voor inbreng?
- Wie zijn de belanghebbenden en belangstellenden?
- Wat is de impact van de plannen op belanghebbenden en belangstellenden?
- Wat zijn hun belangen?
Tip: Mix en match
Het hoeft niet altijd één niveau te zijn. Soms kun je starten met informeren, dan raadplegen via een enquête en uiteindelijk samenwerken in groepen. Of kies verschillende niveaus voor verschillende stakeholders. Hierover later meer!
